Een circulatiestilstand (in de volksmond een hartstilstand genoemd) betekent dat de bloedsomloop in het lichaam volledig is gestopt. Dit wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een acute hartritmestoornis (zoals ventrikelfibrilleren), maar kan ook ontstaan door ernstige problemen elders in het lichaam.

Medici verdelen de oorzaken vaak in twee hoofdcategorieën:

... de directe oorzaken in het hart zelf, en de zogenaamde "omkeerbare oorzaken" buiten het hart (de 4 H's en 4 T's).

1. Oorzaken in het hart zelf (Cardiale oorzaken)

Dit is de grootste groep bij volwassenen. Het hart stopt door een acuut probleem met de bloedtoevoer of de elektriciteit:

• Acuut hartinfarct: Een verstopping in de kransslagaders zorgt voor acuut zuurstoftekort in de hartspier, wat een fatale ritmestoornis uitlokt.
• Hartfalen of cardiomyopathie: Een chronisch verzwakte, vergrote of verdikte hartspier die plotseling stopt met pompen.
• Erfelijke hartziekten: Aandoeningen aan de ionenkanalen (zoals het Brugada-syndroom of het lange-QT-syndroom).
• Klepherzien: Een ernstige vernauwing of lekkage van de hartkleppen.

2. Oorzaken buiten het hart (Niet-cardiale oorzaken)

In de spoedeisende geneeskunde worden deze onthouden aan de hand van de 4 H's en 4 T's. Dit zijn acute situaties elders in het lichaam die de circulatie platleggen:
De 4 H's:

• Hypoxie (Zuurstofgebrek): Veroorzaakt door verstikking, verdrinking, een zware astma-aanval of koolmonoxidevergiftiging.
• Hypovolemie (Ernstig vocht-/bloedverlies): Door massale interne of externe bloedingen (bijvoorbeeld na een zwaar ongeval).Hypo- /
• Hyperkalemie (Elektrolytenstoornis): Een gevaarlijk te laag of te hoog kalium- of magnesiumgehalte in het bloed, wat de elektrische prikkels verstoort.
• Hypothermie (Onderkoeling): Een extreme daling van de lichaamstemperatuur (onder de 30 °C) waardoor het hart stilvalt.

De 4 T's:

• Toxinen (Vergiftiging): Een overdosis medicijnen, drugs of blootstelling aan giftige stoffen.
• Tamponnade (Harttamponnade): Er stroomt bloed of vocht in het hartzakje rondom het hart, waardoor het hart fysiek wordt dichtgeknepen en niet meer kan vullen.
• Tension pneumothorax (Ventielspanningsthorax): Een klaplong waarbij de druk in de borstkas zo hoog wordt dat de grote bloedvaten naar het hart toe worden dichtgedrukt.
• Trombo-embolie (Bloedprop): Een massale longembolie (prop in de longslagader) of een zware beroerte blokkeert de vitale bloedstroom volledig.

Overige externe factoren

• Elektrocutie: Een krachtige stroomstoot (of blikseminslag) die het ritme van het hart in één klap ontregelt.
• Stomp trauma (Commotio cordis): Een harde klap op de borstkas (bijvoorbeeld door een honkbal of tijdens een vechtsport) op exact het verkeerde moment in de hartcyclus.

Bij baby's en jonge kinderen is een circulatiestilstand bijna nooit een primair hartprobleem, maar vrijwel altijd het gevolg van een ademstilstand of verstikking.