Wat is Ventrikel Fibrilleren (VF)

Ventrikelfibrilleren (VF), in de volksmond ook wel kamerfibrilleren of een hartstilstand genoemd, is een acute, levensbedreigende hartritmestoornis waarbij de hartkamers snel, chaotisch en onsamenhangend trillen. Omdat het hart hierdoor niet meer krachtig samentrekt, stopt het pompen van bloed door het lichaam direct.

Binnen enkele seconden verliest het slachtoffer het bewustzijn en stopt de ademhaling. Zonder acute medische hulp is deze aandoening binnen enkele minuten dodelijk.

Wat gebeurt er in het hart?

Bij een normaal hartritme geeft de sinusknoop (de natuurlijke pacemaker) elektrische prikkels af. Deze prikkels zorgen ervoor dat eerst de boezems en daarna de kamers netjes achter elkaar samentrekken om bloed rond te pompen. Bij ventrikelfibrilleren is deze elektrische aansturing volledig verstoord. Er ontstaan honderden kriskras door elkaar lopende elektrische prikkels in de hartkamers. Het hartspierweefsel trilt (fibrilleert) alleen nog maar heel snel en chaotisch.

Belangrijkste oorzaken:

Ventrikelfibrilleren ontstaat bijna nooit in een gezond hart en hangt vaak samen met onderliggende hartproblemen:

  • Hartinfarct: Dit is de meest voorkomende oorzaak. Door een acuut zuurstoftekort raakt het elektrische systeem van het hart ontregeld.
  • Littekenweefsel: Schade door een eerder doorgemaakt hartinfarct kan de elektrische geleiding verstoren.
  • Hartfalen of cardiomyopathie: Een verzwakte of verdikte hartspier.
  • Erfelijke ritmestoornissen: Aandoeningen zoals het Brugada syndroom, CPVT of het lange-QT-syndroom.
    Medicatie of drugs: Extreme bijwerkingen van specifieke medicijnen of drugsgebruik

Directe behandeling bij een aanval:

Ventrikelfibrilleren gaat nooit vanzelf over en vereist direct handelen:

  • Reanimatie (CPR): Direct starten met borstcompressies en beademing om de bloedsomloop handmatig een beetje op gang te houden.
  • Defibrillatie (AED): Het toedienen van een krachtige elektrische schok met een Automatische Externe Defibrillator (AED). Deze schok "reset" het hart, waardoor de chaos stopt en de normale sinusknoop het ritme weer kan overnemen.

Behandeling op de lange termijn:

Als iemand de aanval overleeft, onderzoekt de cardioloog van een medisch centrum (zoals het UMC Utrecht of het LUMC) de precieze oorzaak. Om herhaling te voorkomen, kunnen de volgende behandelingen worden ingezet:

  • ICD (Implanteerbare Defibrillator): Een klein apparaatje onder de huid dat continu het hartritme bewaakt en automatisch een schok geeft als er opnieuw VF optreedt.
  • Medicijnen: Anti-aritmica om de elektrische activiteit van het hart te stabiliseren.
  • Dotteren of bypassoperatie: Om de bloedtoevoer bij vernauwde kransslagaders te herstellen.
  • Ablatie: Het littekenweefsel dat de foutieve prikkels veroorzaakt opzettelijk wegbranden of bevriezen.