Wat gebeurt er in het hart?

Bij een normaal hartritme geeft de sinusknoop (de natuurlijke pacemaker) elektrische prikkels af. Deze prikkels zorgen ervoor dat eerst de boezems en daarna de kamers netjes achter elkaar samentrekken om bloed rond te pompen. Bij ventrikelfibrilleren is deze elektrische aansturing volledig verstoord. Er ontstaan honderden kriskras door elkaar lopende elektrische prikkels in de hartkamers. Het hartspierweefsel trilt (fibrilleert) alleen nog maar heel snel en chaotisch.

Gevolgen voor het lichaam

Wanneer ventrikelfibrilleren optreedt, telt elke seconde vanwege de volgende opeenvolgende reacties:

• Geen bloedtoevoer: Het hart pompt per direct geen bloed meer rond naar vitale organen.
• Bewusteloosheid: De hersenen krijgen direct zuurstoftekort, waardoor het slachtoffer na ongeveer 10 seconden buiten bewustzijn raakt.
• Ademhalingsstilstand: De normale ademhaling stopt (soms is er eerst nog een happende naar lucht, de zogenaamde gasping.

Meest voorkomende oorzaken

Ventrikelfibrilleren ontstaat vrijwel nooit zomaar en is meestal het gevolg van een onderliggend hartprobleem:

• Acuut hartinfarct: Dit is de meest voorkomende oorzaak. Een verstopt bloedvat veroorzaakt acuut zuurstoftekort in de hartspier, wat de elektrische prikkels ontregelt.
• Littekenweefsel: Schade door een eerder doorgemaakt hartinfarct kan de elektrische geleiding blijvend verstoren.
• Hartspierziekten: Aandoeningen zoals cardiomyopathie (een verdikte of uitgezette hartspier) verhogen het risico.
• Erfelijke aandoeningen: Genetische afwijkingen in de elektriciteit van het hart, zoals het Brugada-syndroom of het Lange-QT-syndroom.

Directe noodbehandeling

Ventrikelfibrilleren gaat nooit vanzelf over. Direct handelen door omstanders is noodzakelijk:

• Bel direct 112: Vraag direct om een ambulance en meld een mogelijke hartstilstand.
• Start reanimatie: Begin direct met borstcompressies en mond-op-mondbeademing om de bloedsomloop kunstmatig op gang te houden.
• Gebruik een AED: Laat een Automatische Externe Defibrillator (AED) halen. Dit apparaat kan het chaotische ritme resetten met een gerichte elektrische schok, zodat het normale hartritme zich kan herstellen.

Langetermijnbehandeling

Als het slachtoffer de acute fase overleeft, start de cardioloog een behandeling om herhaling te voorkomen:

• ICD (Defibrillator): Het preventief plaatsen van een interne defibrillator die ingrijpt als het ritme opnieuw verstoord raakt.
• Medicatie: Het voorschrijven van anti-aritmica (zoals amiodaron of sotalol) om de hartslag stabiel te houden.
• Dotteren of bypass: Het herstellen van de bloedtoevoer als vernauwde kransslagaders de oorzaak waren.
• Ablatie: Het lokaal wegbranden of bevriezen van de weefselplekjes die de chaotische prikkels veroorzaken.